Sôi động trên công trường mỏ sắt Thạch Khê

Trung tuần tháng 3, chúng tôi có  mặt tại công trường mỏ sắt Thạch Khê. Trước mắt chúng tôi là lòng moong mỏ rộng khoảng 1 km2 với độ sâu - 16 m. Theo tài liệu của các nhà khoa học, việc khai thác mỏ sắt Thạch Khê khi đào sâu xuống lòng đất thì mạch nước ngầm sẽ tràn vào nếu không có dàn máy bơm nước khổng lồ thì sẽ không khai thác được. Kết luận của các nhà khoa học là có cơ sở, bởi trung tâm vùng mỏ chỉ cách mặt nước biển vài ba trăm mét, vả lại với độ chênh lệch so với mực nước hồ Kẻ Gỗ 18 m, cộng với đào sâu xuống hàng chục mét nữa thì các mạch nước ngầm sẽ tràn vào là điều dễ hiểu. Thế nhưng, thực tế trên công trường, ở lòng mỏ chỉ có ba máy bơm bình thường làm việc 24/24 giờ mà mỏ luôn khô ráo cho nên các phương tiện khai thác có thể hoạt động được ở tất cả các vị trí. Quản đốc công trường Công ty cổ phần Than cọc 6 (TKV) Hoàng Quang Cường cho biết: "Bước đầu bắt tay vào thực hiện công trình này, chúng tôi tưởng chừng như không thể làm nổi, bởi theo tài liệu thiết kế kỹ thuật của Liên Xô (trước đây), muốn khai thác, tiếp cận vùng mỏ phải xây dựng các tuyến đường vận chuyển bằng các loại nguyên vật liệu cát, sỏi, đất, đá dày từ 80 cm đến 1 m. Với phương châm vừa thi công, vừa nghiên cứu, chúng tôi thực hiện theo phương án: bốc toàn bộ lớp cát phủ trên mặt đường  sâu xuống so với mặt đất khoảng 40 cm, xuống tầng cát có độ ẩm và kết hợp việc tưới nước mặt đường cho nên xe càng chạy đường càng chắc. Với thử nghiệm thực tế này, so sánh với đề án làm đường khai thác của nước ngoài trước đây, thì đơn vị thi công đã làm lợi cho phía chủ đầu tư hàng chục tỷ đồng; tiến độ thi công cũng được đẩy nhanh gấp nhiều lần so với việc phải làm đường theo đề án nước ngoài. Anh Nguyễn Văn Thành, cán bộ theo dõi thi công của Công ty cổ phần sắt Thạch Khê (TIC) cho biết: "Ðến nay, công trường đã có năm đơn vị đảm nhận thi công bốc đất tầng phủ vùng mỏ, do Cty CP Than cọc 6 làm chủ thầu. Qua một thời gian thử nghiệm, đến nay, các đơn vị tham gia thi công cơ bản đã định hình được phương pháp thi công để đầu tư các phương tiện tối tân nhất để thi công khai thác mỏ. Bình quân, mỗi ngày có từ 1.700 đến 2.000 chuyến xe bốc đất từ lòng mỏ tới bãi thải  (loại nhỏ mỗi chuyến chở khoảng 20 tấn; loại lớn 39 tấn). Mỗi ngày như thế, khối lượng đất bốc dỡ từ lòng moong mỏ lên được hàng vạn m3. Quản đốc Hoàng Quang Cường cho biết, kể từ ngày bắt tay vào thi công đến nay, đơn vị khai thác đã bốc được gần 4 triệu m3 đất tầng phủ. Giữa công trường náo nhiệt, Tổng giám đốc Hồ Ðức Bình giở tấm bản đồ vùng mỏ chỉ cho chúng tôi nơi rốn mỏ. Ông khẳng định, việc tiếp cận rốn quặng có thể sẽ sớm hơn nhiều so với thời gian dự tính. Cũng theo ông Bình, hiện nay trên công trường, Công ty cổ phần Than cọc 6 (đơn vị đảm nhiệm thi công) đã huy động thêm một số đơn vị có năng lực, tập trung các loại xe, máy hiện đại, làm việc 24/24 giờ để đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu khoảng cuối năm 2010, đầu năm 2011  khai thác  được mẻ quặng đầu tiên. Theo đề án, phía chủ đầu tư sẽ chọn phương án tối ưu nhất vận chuyển quặng từ vùng mỏ đến cảng Vũng Áng bằng đường cáp treo. Ðây là công nghệ hiện đại, tiên tiến nhất trên thế giới hiện nay; không những bảo đảm được môi trường mà còn giảm được sự cố, hao hụt trong khi khai thác, vận chuyển.

Rời vùng mỏ, chúng tôi tới nơi tập kết bãi thải. Theo tài liệu thiết kế ban đầu, quá trình khai thác mỏ, ít nhất khối lượng đất thải tương đương ba ngọn núi lớn, thế nhưng, đến nay phần bóc đất tầng phủ gần tiếp cận quặng mà khối lượng đất ở bãi thải chỉ mới cao chưa đến chục mét,  không ảnh hưởng dân cư; môi trường vẫn được bảo đảm. Ông Nguyễn Thống, 72 tuổi ở thôn 4, Nam Hải, xã Thạch Hải (Thạch Hà) nhà chỉ cách bãi thải chừng vài trăm mét, khi tiếp xúc  chúng tôi, ông Thống vui vẻ nói: "Cuộc sống người dân thôn 4,  Nam Hải chúng tôi, bao đời sinh sống trên mảnh đất nhưng khi có chủ trương di dời để nhà nước khai thác mỏ, chúng tôi đồng tình và ủng hộ, sẵn sàng di dời đến vị trí tái định cư, nhường đất, nhường vườn để nhà nước khai thác mỏ". Ông Thống chỉ băn khoăn một điều, cho đến nay đã khai thác được một thời gian rồi mà việc đền bù cho dân vẫn chưa  thực hiện. Theo Chủ tịch HÐQT Công ty cổ phần  Sắt Thạch Khê, Lê Dương Quang, năm 2010, HÐQT quyết định chi gần 800 tỷ đồng đầu tư cho sản xuất, xây dựng nhà máy tuyển quặng và nhà máy sản xuất phôi thép tại cảng Vũng Áng; chi 1.000 tỷ đồng cho công tác đền bù, giải phóng mặt bằng, di dời dân đến nơi tái định cư.

Ðể công tác đền bù, giải phóng mặt bằng, tái định cư được triển khai đúng tiến độ, ngày 5-3-2010, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hà Tĩnh đã ra Quyết định số 1499-QÐ/TU thành lập ban chỉ đạo công tác giải phóng mặt bằng dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê, do Phó Chủ tịch UBND tỉnh  Võ Kim Cự  phụ trách. Theo đó, phấn đấu trong năm 2010 phải hoàn thành bàn giao 875 ha mặt bằng sạch cho Công ty cổ phần sắt Thạch Khê, đồng thời tập trung chỉ đạo quyết liệt để hoàn thành giải phóng mặt bằng các khu tái định cư, nghĩa trang, bàn giao cho các đơn vị khẩn trương thi công hoàn chỉnh hạ tầng kỹ thuật, kịp thời giao đất cho nhân dân trong vùng phải di dời của dự án. Chính Thu