Bước sang năm 2011, lĩnh vực xuất khẩu ở tỉnh ta vẫn gặp nhiều khó khăn do sự biến động về giá cả của thị trường thế giới. Trong đó, giá xăng dầu, điện và lãi suất vay vốn tăng cao làm các doanh nghiệp “đau đầu” khi vay vốn, thu mua nguyên liệu và thực hiện hợp đồng xuất khẩu. Các doanh nghiệp “chạy đôn, chạy đáo” đi tìm thị trường để tiêu thụ sản phẩm. Nhiều doanh nghiệp không ký được hợp đồng ngoại thương để xuất khẩu, nhất là mặt hàng nguyên vật liệu xây dựng. Một số doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, thủy sản lại tiếp tục thiếu nguyên vật liệu chế biến, nhà máy sản xuất bị gián đoạn, cầm chừng.
Thị trường xuất khẩu lao động vài tháng gần đây cũng chững lại do các đối tác không có nhu cầu tuyển người lao động… Những thị trường có nhu cầu cao như Nhật Bản thì bị ảnh hưởng của động đất, sóng thần nên bị hạn chế tiếp nhận lao động; còn Quata, Ả rập giảm mạnh do biến động về chính trị; số lao động trở về từ Libia đang gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm, có nhu cầu đi xuất khẩu lao động tiếp nhưng chưa thanh lý được hợp đồng cũ.
Khó khăn chung về lĩnh vực xuất khẩu không phải riêng gì ở tỉnh ta. Do đó, các doanh nghiệp hoạt động xuất khẩu phải có tư duy, năng động sáng tạo để đẩy lùi những khó khăn, vướng mắc. Đó chính là yếu tố tiên quyết để doanh nghiệp phát triển ổn định và bền vững.
Điển hình như Tổng Công ty Khoáng sản – Thương mại Hà Tĩnh. Trong điều kiện khủng hoảng về kinh tế, lạm phát tăng cao, thị trường xuất khẩu bị thu hẹp nhưng Tổng công ty vẫn đạt hơn 2,6 triệu USD kim ngạch xuất khẩu. Để bù đắp sự thiếu hụt về nguyên liệu cho các nhà máy tuyển tinh, Tổng công ty đã chủ động nhập nguyên vật liệu Zircon từ Úc cho nhà máy Zircon siêu mịn và quặng thô từ Thừa Thiên Huế. Mặt khác, đơn vị tiếp tục chú trọng và đầu tư đúng mức cả về đổi mới công nghệ chế biến sâu, nâng cao chất lượng cà đa dạng hóa sản phẩm đủ sức cạnh tranh trên thị trường. Các sản phẩm chủ lực như Ilmenite, Zircon các loại, Rutile, Thạch cao tiêu thụ tốt và chiếm tỷ trọng cao trong kim ngạch xuất khẩu. Tương tự như nguyên liệu lâm sản trên địa bàn cũng chưa đáp ứng đủ nhu cầu để chế biến, xuất khẩu các sản phẩm gỗ và dăm gỗ.
Ngoài sự nỗ lực, sáng tạo trong sản xuất, chế biến, tìm kiếm thị trường xuất khẩu của các doanh nghiệp thì sự quan tâm của tỉnh với những chính sách “kích cầu” để cho các doanh nghiệp phát triển, nâng cao năng lực sản xuất. Nhiều tổ chức, đơn vị và doanh nghiệp đã nhận được số tiền hỗ trợ hơn 1,3 tỷ đồng cho các lĩnh vực chế biến thủy sản, chè, mủ cao su, trồng nguyên liệu xuất khẩu và chế biến khoáng sản xuất khẩu.
Ban chỉ đạo đề án xuất khẩu tỉnh cũng đã mạnh dạn phối hợp với các ngành, Sở Ngoại vụ tổ chức Hội chợ và Hội nghị xúc tiến đầu tư tại Thái Lan. Nhiều doanh nghiệp hoạt động xuất khẩu trên địa bàn có cơ hội tham gia nhằm giới thiệu và quảng bá sản phẩm, đồng thời tìm kiếm đối tác đầu tư. Qua hội chợ HTX chế biến thủy sản Thiên Phú và Công ty CP XK Thủy sản Nam Hà Tĩnh đã tìm được đối tác tiêu thụ sản phẩm sang thị trường Thái Lan…
Sự năng động, sáng tạo trong sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trên đã góp phần đưa kim ngạch xuất khẩu của tỉnh đạt 27 triệu USD trong 6 tháng đầu năm 2011, đạt 38,5% kế hoạch năm và tăng 19% so với cùng kỳ năm 2010. Một số doanh nghiệp vẫn duy trì được kim ngạch ước đạt khá như: Tổng Công ty KS và TM Hà Tĩnh đạt hơn 2,6 triệu USD; Công ty CP XNK thủy sản Hà Tĩnh đạt 1,09 triệu USD; Công ty TNHH Thương mại Hoàng Anh đạt 1,7 triệu USD và Công ty TNHH nguyên liệu Giấy Việt Nhật – Vũng Áng đạt 12,2 triệu USD; Công ty trồng rừng và sản xuất nguyên liệu giấy Hanviha 4,99 triệu USD…. Những mặt hàng chủ lực trong xuất khẩu là dăm gỗ, thủy sản, nông sản các loại… Thị trường xuất khẩu vẫn chủ yếu là các nước: Trung Quốc, Nhật Bản, Lào và các thị trường khác như: Singapore, Hồng Kông, Đài Loan…
Về xuất khẩu mặt hàng cao su đang có hướng tích cực, do thị trường Trung Quốc đang tăng cường thu mua cao su Việt Nam để tập trung nguyên liệu sản xuất vỏ xe ô tô, xe máy. Đây là hướng mở tăng kim ngạch xuất khẩu năm 2011 của ngành hàng này tại Hà Tĩnh.
Hoạt động xuất khẩu chủ yếu sôi nổi vào những tháng cuối năm, vì vậy kết quả trên sẽ là “đòn bẩy” để mục tiêu 70 triệu USD kim ngạch xuất khẩu đạt được trong năm 2011. Theo ông Nguyễn Văn Dũng – Phó Giám đốc Sở Công Thương, hiện nay, Ban chỉ đạo về Đề án xuất khẩu của tỉnh tiếp tục thực hiện các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp sớm hoàn thiện các dự án đưa vào hoạt động trong năm 2011 để tăng kim ngạch xuất khẩu (dự án lắp ráp ô tô, xe đạp điện và nhà máy chế biến mủ cao su), đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thủy sản tìm kiếm thị trường nhập khẩu nguyên liệu nước ngoài về chế biến xuất khẩu; hỗ trợ khuyến khích xây dựng các mô hình sản xuất nguyên liệu tập trung, quy mô lớn, đảm bảo chất lượng phục vụ xuất khẩu.
Đặc biệt, BCĐ tỉnh sẽ triển khai thực hiện các cơ chế chính sách ưu đãi đã được ban hành. Trong đó, có Quyết định số 09/2011/QĐ-UBND ngày 3/5/2011 về Ban hành quy định hỗ trợ sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu trên địa bàn tỉnh. Ngoài ra, tạo điều kiện thuận lợi để người lao động từ Libia trở về tiếp tục được tham gia học tập và đi lao động ở một số thị trường khác. Các ngân hàng thương mại cần có tạo điều kiện cho các đơn vị xuất khẩu vay vốn, bảo lãnh vốn và vay vốn tín dụng đầu tư dự án… Các doanh nghiệp hoat động xuất khẩu cần năng động hơn nữa trong việc chủ động nguồn nguyên vật liệu sản xuất, tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm và đầu tư trang thiết bị, mở rộng quy mô, đổi mới công nghệ.
Hữu Trung